الـ classes والـ errors: throw و try/catch و stack trace
class و constructor و this والـ private fields بـ #. throw و try/catch/finally، و Error classes خاصة بيك بـ extends و status (الأساس اللي هنبني عليه أخطاء الـ API). وقراية stack trace من فوق لتحت لحد ما توصل لأصل المشكلة.
نص شرح المعلم والكود الذي كتبه ونتيجة تشغيله، بنفس ترتيب الدرس.
أهلًا بيك. الـ class قالب بتعمل منه objects كتير بنفس الشكل. constructor بيتنادي مع new، وبيجهّز الـ object. this معناها الـ object نفسه. وأي field قبله hash، يعني private: محدش برة الـ class يقدر يقراه أو يغيّره. و get balance بتخلي الرصيد يتقري بس، من غير ما يتعدّل. نشغّل.
class Account {
#balance = 0; // private: محدش يلمسه من برة
constructor(owner) {
this.owner = owner;
}
deposit(amount) {
this.#balance += amount;
return this.#balance;
}
get balance() {
return this.#balance;
}
}
const acc = new Account("مُنى");
acc.deposit(100);
acc.deposit(50);
console.log(acc.owner, acc.balance);
console.log(acc);المخرجات
$ node main.js
مُنى 150
Account { owner: 'مُنى' }مُنى ورصيدها مِيّة وخمسين. ولما طبعنا الـ object كله، الرصيد ما بانش أصلًا، لأنه private. يعني الطريقة الوحيدة إن الرصيد يتغيّر هي deposit. والفكرة دي مهمة جدًّا في الـ backend: البيانات الحساسة ما تتغيّرش غير من الطريق اللي إنتَ عامله. دلوقتي الأخطاء. لما function تلاقي حاجة غلط، بترمي error بـ throw. والـ throw بيوقف كل حاجة، لحد ما حد يمسكه بـ try و catch. جُوّه try بنسحب تلاتين، وبعدين خمسمية. و catch بتمسك الخطأ. و finally بتشتغل في كل الأحوال، سواء حصل خطأ أو لا، ومناسبة إنك تقفل connection مسلًا. نشغّل.
function withdraw(balance, amount) {
if (amount <= 0) throw new Error("المبلغ لازم يكون موجب");
if (amount > balance) throw new Error("الرصيد مش كفاية");
return balance - amount;
}
try {
console.log(withdraw(100, 30));
console.log(withdraw(100, 500));
console.log("السطر ده مش هيوصل");
} catch (err) {
console.log("اتمسك:", err.message);
} finally {
console.log("finally: بتشتغل في كل الأحوال");
}المخرجات
$ node main.js 70 اتمسك: الرصيد مش كفاية finally: بتشتغل في كل الأحوال
سبعين. وبعدين withdraw رمت، فالسطر اللي بعدها ما اتنفّش، وراحت على catch على طول: الرصيد مش كفاية. و finally اشتغلت في الآخر. من غير try، الـ throw ده كان هيوقّع البرنامج كله. في الـ backend مش كفاية تعرف إن فيه خطأ، لازم تعرف نوعه علشان ترد بالـ status الصح. AppError بتاخد كل حاجة من Error بـ extends، وبتزود status. و super بتنادي constructor الأب. و NotFoundError بتاخد من AppError، والـ status بتاعها four oh four. و instanceof بتسأل: الخطأ ده من النوع ده؟ نشغّل.
class AppError extends Error {
constructor(message, status) {
super(message);
this.name = "AppError";
this.status = status;
}
}
class NotFoundError extends AppError {
constructor(what) {
super(`${what} مش موجود`, 404);
this.name = "NotFoundError";
}
}
function findCourse(id) {
if (id !== 1) throw new NotFoundError("الكورس");
return { id, title: "Node" };
}
try {
findCourse(5);
} catch (err) {
console.log(err instanceof NotFoundError, err instanceof AppError, err instanceof Error);
console.log(err.name, err.status, err.message);
}المخرجات
$ node main.js true true true NotFoundError 404 الكورس مش موجود
التلاتة true: الخطأ NotFoundError، وفي نفس الوقت AppError، وفي نفس الوقت Error، زي شجرة عيلة. والاسم والـ status والرسالة. وده بالزبط الأساس اللي هنبني عليه error handler كامل في Express: أي خطأ ليه status، يترد بيه، وأي خطأ مالوش يبقى five hundred. آخر حاجة: الـ stack trace. برنامج بيقرا port من config، بس الـ config undefined. والخطأ هيحصل جُوّه function، جُوّه function، جُوّه function. نشغّل.
function readConfig() {
const config = undefined;
return config.port;
}
function startServer() {
return readConfig();
}
startServer();المخرجات
$ node main.js
/home/you/my-backend/main.js:3
return config.port;
^
TypeError: Cannot read properties of undefined (reading 'port')
at readConfig (/home/you/my-backend/main.js:3:17)
at startServer (/home/you/my-backend/main.js:6:10)
at Object.<anonymous> (/home/you/my-backend/main.js:9:1)
at Module._compile (node:internal/modules/cjs/loader:1812:14)
at Object..js (node:internal/modules/cjs/loader:1943:10)
at Module.load (node:internal/modules/cjs/loader:1533:32)
at Module._load (node:internal/modules/cjs/loader:1335:12)
at wrapModuleLoad (node:internal/modules/cjs/loader:255:19)
at Module.executeUserEntryPoint [as runMain] (node:internal/modules/run_main:154:5)
at node:internal/main/run_main_module:33:47
Node.js v24.14.1بص من فوق لتحت. TypeError: Cannot read properties of undefined، reading port. يعني بتقرا port من حاجة undefined. أول سطر at: readConfig، main dot js السطر تلاتة. ده المكان اللي الخطأ حصل فيه. اللي تحته: startServer، اللي نادت readConfig. وتحته الملف نفسه، السطر تسعة. يعني الـ stack trace هو الطريق بالعكس: من مكان الخطأ، لحد أول حاجة بدأت. وأي سطر فيه node colon internal ده جُوّه Node نفسه، عدّيه. التحدي: حساب بنكي ما يتغشّش. ValidationError بـ status four hundred. Account بـ رصيد private. deposit و withdraw بيرموا لو المبلغ مش رقم موجب، أو لو مش كفاية. والـ code اللي برة هو اللي يمسك ويطبع. والعمليات الغلط ما تغيّرش الرصيد. كل التفاصيل في الكومنت.
ValidationError (status 400) و Account بـ #balance، deposit/withdraw بيرموا للمبلغ الغلط أو الناقص، والرصيد في الآخر 150.
الحل. ValidationError بـ status four hundred. في Account: check private، بتتأكد إن المبلغ رقم وموجب، وبيستخدمها deposit و withdraw. و withdraw بتفحص الرصيد كمان. وبرة: attempt بتلف أي عملية بـ try وتطبع الـ status والرسالة. نشغّل.
class ValidationError extends Error {
constructor(message) {
super(message);
this.name = "ValidationError";
this.status = 400;
}
}
class Account {
#balance = 0;
#check(amount) {
if (typeof amount !== "number" || amount <= 0) throw new ValidationError("مبلغ غلط");
}
deposit(amount) {
this.#check(amount);
this.#balance += amount;
}
withdraw(amount) {
this.#check(amount);
if (amount > this.#balance) throw new ValidationError("الرصيد مش كفاية");
this.#balance -= amount;
}
get balance() {
return this.#balance;
}
}
function attempt(fn) {
try {
fn();
} catch (err) {
console.log(err.status, err.message);
}
}
const acc = new Account();
attempt(() => acc.deposit(200));
attempt(() => acc.withdraw(50));
attempt(() => acc.withdraw(500));
attempt(() => acc.deposit("10"));
console.log(`الرصيد: ${acc.balance}`);المخرجات
$ node main.js 400 الرصيد مش كفاية 400 مبلغ غلط الرصيد: 150
الرصيد مش كفاية، ومبلغ غلط مع الـ string، والرصيد مِيّة وخمسين بالزبط، زي ما اتطلب. الدرس الجاي آخر درس في تحت الصفر: git، علشان كل شغلك بعد كده يتحفَظ صح.
03 / دروس المسار (122)
- 01أهلًا بيك: يعني إيه backend، والكورس ده ماشي إزاي
- 02الملفات والفولدرات والـ terminal: تتحرك على جهازك زي المبرمجين
- 03Node وأول برنامج: تشغّل وتقرا رسالة الخطأ
- 04القيم والمتغيرات والأنواع: const و let و typeof
- 05القرارات والتكرار: if و === والـ truthy والـ loops
- 06الـ functions: parameters و return والـ arrow functions والـ scope
- 07الـ objects والـ arrays: destructuring و spread و map و filter و reduce
- 08JSON والنصوص والتواريخ: اللغة اللي الـ backend بيتكلم بيها
- 09الـ callbacks والـ closures وأول لمسة async: setTimeout
- 10الـ classes والـ errors: throw و try/catch و stack traceانت هنا
- 11git: تحفَظ كل خطوة وترجعلها، وما تسرّبش أسرارك
- 12ESM و CommonJS و package exports: Node بيلاقي الـ modules إزاي
- 13الـ Promises و async/await: sequential و parallel والأخطاء والإلغاء
- 14الـ event loop والـ microtasks: Node بيعمل كل حاجة بـ thread واحد إزاي
- 15الـ Streams والـ Backpressure: ملفات أكبر من الـ memory
- 16الـ File System والـ paths: قراية وكتابة صح، ومن غير path traversal
- 17الـ Buffers والبيانات الـ binary: الـ bytes من جُوّه
- 18Crypto APIs والأسرار: random و hash و HMAC و AES-GCM
- 19الـ Worker Threads: شغل CPU تقيل من غير ما توقف الـ server
- 20الـ Errors على مستوى الـ process: operational و programmer و crash-only
- 21الـ Node test runner والـ debugging: tests من غير مكتبات
- 22HTTP من جُوّه: الـ methods والـ status codes والـ headers
- 23Express والـ Routing: الـ params والـ query والترتيب والـ Router
- 24Express 5: إيه اللي اتغيّر، وإزاي تنقل مشروع قديم
- 25الـ Middleware ودورة حياة الـ request جُوّه Express
- 26Validation للمدخلات بـ Zod: ما تصدّقش أي حاجة جاية من برة
- 27تصنيف الأخطاء و Problem Details: شكل واحد لكل الـ errors
- 28الـ CORS والـ Cookies: المتصفح بيحمي المستخدم إزاي
- 29رفع الملفات وحدود الحجم: multer من غير ثغرات
- 30الـ Realtime: Server-Sent Events و WebSockets
- 31OpenAPI والـ API Versioning: عقد مكتوب، وتغيير من غير ما تكسر حد
- 32PostgreSQL: الـ DDL وأنواع البيانات الصح لكل عمود
- 33الـ Constraints: PK و FK و UNIQUE و CHECK — الـ database بتحمي نفسها
- 34الـ Normalization والـ ERD: تقسّم البيانات صح من أول يوم
- 35الـ JOINs والتجميع: INNER و LEFT و GROUP BY و HAVING و window functions
- 36JSONB في PostgreSQL: إمتى تستخدمه، وإزاي تسأله وتعمله index
- 37الـ Indexes من جُوّه: B-tree و GIN و BRIN
- 38Partial و Covering indexes: indexes أصغر وأسرع
- 39الـ Pagination بالـ Keyset: ليه OFFSET بيبطّأ وبيكرر
- 40Full Text Search في Postgres: بحث بالكلمات، بالعربي والإنجليزي
- 41EXPLAIN ANALYZE والـ Planner: اقرا الـ plan وصلّح الـ query
- 42الـ Transactions بـ node-postgres: كله أو ولا حاجة
- 43الـ MVCC ومستويات الـ Isolation: transactions كتير في نفس الوقت
- 44الـ Locks والـ Deadlocks: مين مستني مين
- 45SKIP LOCKED و Job Leasing: Postgres كـ job queue
- 46Row Level Security والـ Multi-tenancy: كل عميل يشوف بياناته بس
- 47Migrations من غير downtime: expand و backfill و contract
- 48الـ Replication والـ Read Replicas: نسخ حية من الـ database
- 49الـ Connection Pooling و PgBouncer: connections أقل، requests أكتر
- 50الـ Partitioning والـ VACUUM والمراقبة: Postgres على المدى الطويل
- 51Redis وأنواع البيانات: strings و hashes و lists و sets و sorted sets
- 52Cache-aside والـ TTL: Redis قدام الـ database
- 53الـ Cache invalidation والـ Stampede: لما الـ key الشهير يموت
- 54Lua والـ Atomicity في Redis: كام أمر كأنهم أمر واحد
- 55الـ Rate Limiting في Redis: fixed window و sliding window و token bucket
- 56الـ Sessions في Redis: تسجيل دخول تقدر تلغيه في أي وقت
- 57Redis Streams والـ Consumer Groups: log بيتوزع على workers
- 58Pub/Sub و BullMQ: إشارات بين الـ instances، وطوابير شغل محترمة
- 59Redis لما يقع: الـ persistence (RDB و AOF) والـ replication
- 60Redis في الإنتاج: الـ ACLs والـ Cluster والمراقبة
- 61تخزين الـ Passwords بـ Argon2id: صح من أول مرة
- 62Session Fixation والـ Rotation: id جديد مع كل صلاحية جديدة
- 63الـ Cookie Flags والـ CSRF: المتصفح بيبعت الـ cookie، فلازم تتأكد مين اللي طلب
- 64الـ XSS والـ Content Security Policy: ما تخليش النص يتحوّل لـ code
- 65الـ OAuth و OpenID Connect و PKCE: login بـ Google من غير ما تشوف الـ password
- 66التأكد من الـ JWT صح: التوقيع والـ claims والـ scopes
- 67الـ BOLA و BFLA: الـ token السليم مش معناه إن الطلب مسموح
- 68الـ RBAC و ABAC والملكية: policy واحدة بدل ifs متفرقة
- 69الـ MFA والـ recovery: التاني factor اللي بجد
- 70الـ Passkeys و WebAuthn: login من غير password وضد الـ phishing
- 71الـ Threat Modeling بـ STRIDE: فكّر زي المهاجم قبل ما تكتب code
- 72الـ SQL Injection والـ Parameterization: الـ data ما تبقاش code
- 73الـ SSRF والـ Egress: ما تخليش الـ server بتاعك يزور الشبكة الداخلية
- 74الـ Security Headers والـ TLS: كل response يقول للـ browser يحمي المستخدم إزاي
- 75توقيع الـ Webhooks والـ Replay: الـ webhook ده جاي فعلًا من Stripe؟
- 76تغيير الأسرار والـ HMAC: إزاي تغيّر مفتاح من غير ما كل حاجة تقع
- 77سلسلة التوريد والـ SBOM: إنت واثق في ألف package ما تعرفهمش؟
- 78الـ Audit والـ Privacy Logs: سجّل مين عمل إيه، من غير ما تسجّل الأسرار
- 79اختبار الأمان و OWASP ASVS: الأمن جُوّه الـ CI، مش audit آخر السنة
- 80الـ Prototype Pollution والـ Resource DoS: request واحد يخلّي الكل admin أو يوقّع الـ server
- 81الـ SLI والـ SLO والـ Error Budget: إمتى تصحّي الـ on-call وإمتى تسيبه نايم
- 82الـ Event Loop Delay والـ ELU: لما Node نفسه يتخنق
- 83الـ Worker Threads والـ CPU Profiling: الشغل التقيل بره الـ event loop، والوقت راح فين
- 84الـ Memory والـ GC والـ Leaks: الـ process اللي بيكبر لحد ما يقع
- 85الـ N+1 Queries والـ DataLoader: صفحة واحدة بمِيّتين query
- 86الـ HTTP Caching والـ Compression: أسرع request هو اللي ما بيوصلش
- 87الـ Load Testing والـ Soak Testing: الـ server بيستحمل قد إيه بجد
- 88الـ Concurrency Limits والـ Bulkheads: dependency بطيئة ما توقعش الـ app كله
- 89الـ Timeouts والـ Retries والـ Circuit Breakers: إزاي تتعامل مع dependency بطيئة أو واقعة
- 90OpenTelemetry والـ Distributed Tracing: الـ request راح فين وضاع وقته فين
- 91Docker Layers والـ Build Context: ليه الـ build بياخد دقيقة وفيه الـ .env بتاعك
- 92Multi-stage Builds و Non-root: image صغيرة ومن غير root
- 93Docker Compose والـ Networks: الـ services بتلاقي بعض إزاي
- 94Docker Volumes: الـ data بتتحفَظ فين
- 95Healthcheck و Restart و Resource Limits: running مش معناها شغّال
- 96BuildKit والـ Build Secrets: الـ token ما يدخلش الـ image
- 97Reverse Proxy و TLS: اللي واقف قدام الـ app
- 98Multi-arch Images والـ Native Modules: اشتغلت عندي
- 99CI/CD و Rollback و Canary: الـ deploy يبقى ممل
- 100Kubernetes من الأول: Pods و Deployments و Services و Probes
- 101Modular Monolith و DDD: حدود واضحة من غير network
- 102Transactional Outbox و Inbox: الـ event ما يضيعش وما يتنفذش مرتين
- 103Sagas: عملية واحدة على تلات services من غير transaction واحدة
- 104CQRS و Event Sourcing: الـ events هي الحقيقة
- 105الـ Queues والـ Brokers: BullMQ و RabbitMQ و Kafka و SQS
- 106Realtime على أكتر من instance: Redis pub/sub و presence و resume
- 107الـ Object Storage والـ Media: presigned URLs و uploads مباشرة
- 108التكامل مع الـ Email والـ Search: retries و webhooks و indexes
- 109GraphQL و gRPC في الإنتاج: contracts و DataLoader و limits و deadlines
- 110Kafka على أكتر من zone و region: الـ replication والـ ISR والـ acks والـ MirrorMaker والـ failover
- 111TypeScript و runtime boundaries: الـ types بتختفي، والـ schemas لأ
- 112ORM ولا SQL: query builders و repositories و migrations و transactions
- 113الـ Serverless من جُوّه: cold starts و freeze و timeouts و connections
- 114الـ Testing Pyramid: unit و integration و e2e على Postgres حقيقية
- 115Contract Testing و Property-Based Testing بـ fast-check
- 116الـ Payments: idempotency و webhooks و refunds و reconciliation
- 117الـ Timezones والـ Internationalization: UTC و DST والـ locales والـ plurals والفلوس
- 118الـ Privacy والـ Data Retention: consent و export و erasure و crypto shredding
- 119الـ ADRs والـ Feature Flags: القرارات المكتوبة والـ rollout من غير deploy
- 120Multi-region active-active: حل الـ conflicts بـ HLC و CRDTs
- 121Readiness و Liveness و Startup Probes: الـ pod جاهز ولا عايش؟
- 122Incident Runbooks: من الـ alert للـ postmortem