Multi-stage Builds و Non-root: image صغيرة ومن غير root

جارٍ التحميل…

01 / ملخص الدرس

Multi-stage Builds و Non-root: image صغيرة ومن غير root

image حجمها أكتر من جيجا، فيها npm و typescript والـ npm token، وشغّالة root، و npm start ما بيوصّلش SIGTERM. بنفهم الـ multi-stage builds، والـ base images (full و slim و alpine و distroless)، والـ dev dependencies، و USER و non-root، والـ exec form والـ PID واحد، و tini، والـ pinning بالـ digest. والتحدي: imagecheck.js بيقسم الـ stages ويقدّر الحجم ويطلّع المشاكل، قصاد أربعتاشر حالة.

02 / شرح الدرس مكتوبًا

نص شرح المعلم والكود الذي كتبه ونتيجة تشغيله، بنفس ترتيب الدرس.

أهلًا بيك. الدرس اللي فات خلّى الـ build سريع، والـ context صغير. النهارده هنبص على الـ image النهائية نفسها: فيها إيه، وحجمها قد إيه، وبتشتغل بصلاحيات مين. الـ app بقى TypeScript، فمحتاج build. و Dockerfile dot naive ده اللي ناس كتير بتكتبه: FROM node twenty two. ARG اسمه NPM_TOKEN، علشان فيه package private. بيكتب الـ token في dot npmrc، و npm install. COPY الـ code، و npm run build. و CMD npm start. و dockerfile dot js هو الـ parser بتاع الدرس اللي فات، جاهز. بص على الـ Dockerfile كويس، وفكّر: فيه كام مشكلة؟ المشاكل: الحجم: node twenty two العادية لوحدها أكتر من جيجا، فيها compilers و Python و git. وفوقها كل الـ dependencies، ومنها typescript و eslint والـ test tools. كل ده ملوش لازمة وقت التشغيل. والـ image الكبيرة بتاخد وقت في الـ push والـ pull، وبتبطّأ الـ autoscaling. الأمان: كل tool جُوّه الـ image هي حاجة ممكن hacker يستخدمها لو دخل. وكل package فيها CVEs ممكن. الـ NPM_TOKEN: الـ ARG بيفضل في الـ image history، والـ dot npmrc اتكتب جُوّه layer. root: مفيش USER، فالـ app بيشتغل root جُوّه الـ container. و CMD npm start: لما Kubernetes يبعت SIGTERM علشان يقفل الـ container، الـ signal مش بيوصل للـ app صح.

الحل الأول: multi stage builds. Dockerfile واحد فيه أكتر من FROM. كل FROM بيبدأ stage جديد، وتقدر تسمّيه بـ AS. stage للـ dependencies: npm ci بكل حاجة، ومنها typescript. stage للـ build: بيكمّل منه، يعمل build، وبعدين npm prune omit dev يشيل الـ dev dependencies. والـ stage الأخير بيبدأ من base نضيفة خالص، وبياخد من اللي قبله الحاجات اللي محتاجها بس، بـ COPY from. والمهم: الـ image النهائية هي الـ stage الأخير بس. الـ stages اللي قبله بتتبني، بس مش بتتشحن. فـ typescript، والـ source code، وأي secret استخدمته في الـ build stage، مش موجودين في الـ image. وكمان BuildKit بيبني الـ stages اللي مش معتمدة على بعض في نفس الوقت، وتقدر تبني stage معين بـ target، زي stage للـ tests.

والـ base image: node twenty two: أكتر من جيجا. فيها كل حاجة. كويسة للـ build stage بس. slim: Debian صغيرة، حوالي مِيّتين ميجا. اختيار كويس وآمن. alpine: أصغر، بس بتستخدم musl بدل glibc. أغلب الحاجات شغّالة، بس شوية native modules بتعمل مشاكل أو بتبقى أبطأ. distroless من Google: فيها Node والـ libraries اللي محتاجها وبس. مفيش shell، ومفيش package manager، ومفيش curl. لو حد دخل، مش هيلاقي tools. والعيب: مش هتقدر تعمل docker exec وتفتح shell علشان تـ debug، فيه debug tags للحالة دي. وفيه حاجة مهمة: الـ tag زي twenty two slim بيتغير مع الوقت. لو عايز الـ build يبقى نفسه بالضبط، اعمل pin بالـ digest، وخلّي tool زي Renovate تغيّره لك.

الحل التاني: non root. الـ container مش virtual machine. الـ process جُوّاه شغّال على نفس الـ kernel بتاع الـ host. ولو root جُوّه، وفيه vulnerability في الـ runtime أو mount غلط، ممكن يبقى root على الـ host. في الـ node images فيه user جاهز اسمه node. وفي distroless فيه nonroot، والـ tag اللي آخره nonroot بيشغّله لوحده. اكتب USER قبل الـ CMD، وبعد أي حاجة محتاجة root زي apt get. والـ files اللي الـ app محتاج يكتب فيها، اعملها بـ chown. الـ non root ما يقدرش يفتح port أقل من ألف وأربعة وعشرين، فاستخدم تلات آلاف، والـ load balancer يوصّل عليه. ولما تشغّل: read only root filesystem، وشيل الـ capabilities، و no new privileges. و Kubernetes بيقدر يرفض أي container بيشتغل root.

وتالت حاجة: الـ PID واحد والـ signals. CMD npm start مكتوبة shell form: يعني Docker بيشغّل shell، والـ shell بيشغّل npm، و npm بيشغّل node. الـ SIGTERM بيروح للـ shell، وغالبًا مش بيوصل لـ node. فبعد عشر تواني Docker بيعمل SIGKILL، والـ requests اللي شغّالة بتتقطع. الحل: exec form، JSON array: CMD node و dist server dot js. كده node نفسه هو الـ PID واحد، وبياخد الـ signal على طول. وده مهم أوي لدرس الـ graceful shutdown. والـ PID واحد ليه مسؤولية كمان: يلم الـ zombie processes. لو الـ app بيعمل child processes، استخدم init صغير زي tini، أو docker run init. و NODE_ENV production: express وغيره بيشتغلوا أسرع وبيطبعوا errors أقل. ده الـ Dockerfile الجديد: تلات stages. deps فيه npm ci، و build بيعمل build و prune، و runtime مبني على distroless nonroot، بياخد node_modules و dist بس، و USER nonroot، و CMD exec form. والـ distroless node image الـ entrypoint بتاعها node أصلًا، فالـ CMD فيه اسم الـ file بس. والـ NPM_TOKEN اختفى. هنرجع له في درس BuildKit secrets. و check dot js بيشغّل الـ tool على الـ Dockerfiles. التحدي: اكتب imagecheck dot js. التفاصيل كلها في الكومنت، و test dot js فيه أربعتاشر حالة.

تمرين

imagecheck.js: parseStages بالأسماء والـ parent، و estimateSize للـ stage الأخير والـ chain بتاعه، و lintDockerfile بـ LATEST و NPM-INSTALL و SECRET و ADD-URL و UNKNOWN-STAGE و ROOT و SHELL-FORM و NPM-START و DEV-DEPS و BIG-BASE.

الحل. parseStages: كل FROM يبدأ stage، ولو الـ base اسم stage قبله، نربطه بيه وناخد الـ image بتاعته. الـ chain: steps الأب الأول وبعدين الابن. ده مهم، لأن FROM deps AS build معناها إن build فيه كل layers الـ deps. estimateSize: بيبص على آخر stage بس، لأن هو ده اللي بيتشحن. lint: rules على كل الـ stages، زي الـ secrets و typos الـ stages. و rules على آخر stage والـ chain بتاعه بس، زي الـ USER والـ CMD والـ dev dependencies. نشغّل check dot js على الاتنين.

imagecheck.js
// imagecheck.js: بيقسم الـ Dockerfile لـ stages، وبيقدّر حجم الـ image النهائية، وبيطلّع المشاكل
import { parseDockerfile } from "./dockerfile.js";

export const BASES = {
  "node:22": 1100,
  "node:22-slim": 220,
  "node:22-alpine": 160,
  "gcr.io/distroless/nodejs22-debian12": 130,
  "gcr.io/distroless/nodejs22-debian12:nonroot": 130,
};

export function parseStages(text) {
  const stages = [];
  for (const s of parseDockerfile(text)) {
    if (s.op === "FROM") {
      const parts = s.args.split(/\s+/).filter((p) => !p.startsWith("--"));
      const name = parts.length >= 3 && parts[1].toLowerCase() === "as" ? parts[2] : null;
      const parent = stages.find((x) => x.name === parts[0]) ?? null;
      stages.push({ index: stages.length, name, base: parts[0], parent, image: parent ? parent.image : parts[0], line: s.line, steps: [] });
    } else if (stages.length) stages.at(-1).steps.push(s);
  }
  return stages;
}

// الـ steps بتاعة الـ stage وكل الـ stages اللي هو مبني عليها، من الأقدم للأحدث
const chain = (st) => (st.parent ? [...chain(st.parent), ...st.steps] : st.steps);

export function estimateSize(stages, bases = BASES) {
  const last = stages.at(-1);
  let mb = bases[last.image] ?? 500;
  for (const s of chain(last)) {
    if (s.op === "RUN") mb += /npm (ci|install)/.test(s.args) ? (/--omit=dev|--production/.test(s.args) ? 40 : 180) : /apt-get|apk/.test(s.args) ? 80 : 1;
    if (s.op === "COPY" || s.op === "ADD") mb += /--from=/.test(s.args) ? (/node_modules/.test(s.args) ? 40 : 2) : 1;
    if (s.op === "RUN" && /npm prune --omit=dev/.test(s.args)) mb -= 140;
  }
  return mb;
}

const SECRETY = /(PASSWORD|SECRET|TOKEN|API_KEY|PRIVATE_KEY)/i;
const SMALL = /(slim|alpine|distroless)/;

export function lintDockerfile(text) {
  const stages = parseStages(text);
  const out = [];
  const add = (rule, line, severity, msg) => out.push({ rule, line, severity, msg });
  if (!stages.length) return [{ rule: "NO-FROM", line: 1, severity: "ERROR", msg: "مفيش FROM" }];
  const names = new Set();

  for (const st of stages) {
    if (!st.parent && !st.base.includes("@sha256:") && (!st.base.includes(":") || st.base.endsWith(":latest"))) add("LATEST", st.line, "WARN", "اكتب tag محدد (أو digest)، مش latest");
    for (const s of st.steps) {
      if (s.op === "RUN" && /\bnpm install\b/.test(s.args)) add("NPM-INSTALL", s.line, "WARN", "استخدم npm ci: بيمشي على الـ lock file بالضبط");
      if ((s.op === "ENV" || s.op === "ARG") && SECRETY.test(s.args.split(/[=\s]/)[0])) add("SECRET", s.line, "ERROR", "secret في ENV أو ARG بيفضل في الـ image أو الـ history: استخدم BuildKit secrets");
      if (s.op === "ADD" && /https?:\/\//.test(s.args)) add("ADD-URL", s.line, "WARN", "ADD من URL من غير checksum: نزّله بـ RUN curl وتأكد من الـ hash");
      const from = /--from=(\S+)/.exec(s.args)?.[1];
      if (s.op === "COPY" && from && !names.has(from) && !(/^\d+$/.test(from) && Number(from) < st.index) && !from.includes("/") && !from.includes(":"))
        add("UNK
…

المخرجات

$ node check.js app/Dockerfile.naive app/Dockerfile

===== app/Dockerfile.naive =====
stages: #0 | الأخير مبني على node:22 | حوالي 1283 MB
  سطر  1 ERROR ROOT         الـ container هيشتغل root: ضيف USER node أو nonroot
  سطر  1 INFO  BIG-BASE     node:22 كبيرة: جرّب slim أو distroless
  سطر  3 ERROR SECRET       secret في ENV أو ARG بيفضل في الـ image أو الـ history: استخدم BuildKit secrets
  سطر  5 WARN  NPM-INSTALL  استخدم npm ci: بيمشي على الـ lock file بالضبط
  سطر  5 WARN  DEV-DEPS     الـ dev dependencies هتفضل في الـ image النهائية
  سطر  9 WARN  SHELL-FORM   اكتبه JSON array علشان SIGTERM يوصل للـ app
  سطر  9 WARN  NPM-START    npm مش بيوصّل الـ signals كويس: شغّل node على طول

===== app/Dockerfile =====
stages: deps → build → runtime | الأخير مبني على gcr.io/distroless/nodejs22-debian12:nonroot | حوالي 172 MB
  مفيش مشاكل

الـ naive: حوالي ألف وتلتمية ميجا، وسبع مشاكل: root، و base كبيرة، والـ token في ARG، و npm install، والـ dev dependencies، و shell form، و npm start. الجديد: تلات stages، والأخير مبني على distroless nonroot، وحوالي مِيّة وسبعين ميجا، ومفيش مشاكل. يعني أصغر سبع مرات تقريبًا. وخلي بالك: الأرقام هنا تقدير. على machine فيها Docker هتشوف الرقم الحقيقي بـ docker images، والـ layers بـ docker history. وفيه tools حقيقية بتعمل اللي عملناه: hadolint للـ lint، و Trivy و Docker Scout للـ CVEs. ونشغّل test dot js.

imagecheck.js

المخرجات

$ node test.js
✅ parseStages: الأسماء و base و index، و as صغيرة، و --platform بيتشال 
✅ parseStages: stage مبني على stage ← parent و image بتاعة الأصل، و steps كل واحد بتاعته 
✅ estimateSize: الـ naive ألف ومِيّتين تلاتة وتمانين، والـ multi مِيّة اتنين وسبعين، و base مش معروفة خمسمية 1283 / 172
✅ ROOT: مفيش USER ← ERROR على سطر الـ FROM 
✅ ROOT: USER root و USER 0:0 ← ERROR على سطر الـ USER، و USER node ← لأ 
✅ ROOT: base آخرها :nonroot، أو USER في الـ stage الأب ← مش root 
✅ LATEST: node و node:latest آه، و node:22 و digest و stage لأ 
✅ SECRET: ARG NPM_TOKEN و ENV DB_PASSWORD ← ERROR، و ENV NODE_ENV لأ 
✅ SHELL-FORM و NPM-START: CMD npm start ← الاتنين، و CMD JSON بـ node ← لأ 
✅ DEV-DEPS: npm ci في الأخير ← WARN، و --omit=dev أو NODE_ENV أو prune ← لأ، و npm ci في stage تاني بس ← لأ 
✅ NPM-INSTALL و ADD-URL 
✅ UNKNOWN-STAGE: typo ← ERROR، و رقم stage قبله و image ← لأ 
✅ BIG-BASE: INFO للـ node:22 بس 
✅ الـ naive: السبع مشاكل بالضبط ومترتبين بالسطر، والـ multi نضيف ROOT,BIG-BASE,SECRET,NPM-INSTALL,DEV-DEPS,SHELL-FORM,NPM-START

14/14

كله نجح. الـ app دلوقتي في image نضيفة. بس الـ app لوحده مش كفاية: محتاج Postgres و Redis. الدرس الجاي: docker compose، والـ networks، والـ services بتلاقي بعض إزاي بالاسم، و depends on، وليه الـ app بيقع لما الـ database لسه بتقوم.

dockerfile.js
// dockerfile.js: الـ parser بتاع الدرس اللي فات: كل instruction بالـ op والـ args ورقم السطر
export function parseDockerfile(text) {
  const steps = [];
  const lines = text.split("\n");
  for (let i = 0; i < lines.length; i++) {
    const start = i + 1;
    let l = lines[i].trim();
    if (!l || l.startsWith("#")) continue;
    while (l.endsWith("\\") && i + 1 < lines.length) l = l.slice(0, -1).trim() + " " + lines[++i].trim();
    const [op, ...rest] = l.split(/\s+/);
    steps.push({ op: op.toUpperCase(), args: rest.join(" "), line: start });
  }
  return steps;
}
app/Dockerfile.naive
FROM node:22
WORKDIR /app
ARG NPM_TOKEN
COPY package.json package-lock.json ./
RUN echo "//registry.npmjs.org/:_authToken=$NPM_TOKEN" > .npmrc && npm install
COPY . .
RUN npm run build
EXPOSE 3000
CMD npm start
app/Dockerfile
# syntax=docker/dockerfile:1

# stage واحد: الـ dependencies كلها، ومعاها dev (typescript وغيره)
FROM node:22-slim AS deps
WORKDIR /app
COPY package.json package-lock.json ./
RUN npm ci

# stage اتنين: build، وبعدين نشيل الـ dev dependencies
FROM deps AS build
COPY tsconfig.json ./
COPY src ./src
RUN npm run build && npm prune --omit=dev

# الـ stage الأخير بس هو اللي بيبقى الـ image: من غير npm ولا shell ولا compiler
FROM gcr.io/distroless/nodejs22-debian12:nonroot AS runtime
WORKDIR /app
ENV NODE_ENV=production
COPY --from=build /app/node_modules ./node_modules
COPY --from=build /app/dist ./dist
USER nonroot
EXPOSE 3000
CMD ["dist/server.js"]
check.js
// check.js: بيفحص كل Dockerfile: المشاكل، والـ image النهائية مبنية على إيه، وحجمها التقريبي
import { readFileSync } from "node:fs";
import { lintDockerfile, parseStages, estimateSize } from "./imagecheck.js";

for (const f of process.argv.slice(2)) {
  const text = readFileSync(f, "utf8");
  const stages = parseStages(text);
  const last = stages.at(-1);
  console.log(`\n===== ${f} =====`);
  console.log(`stages: ${stages.map((s) => s.name ?? `#${s.index}`).join(" → ")} | الأخير مبني على ${last.image} | حوالي ${estimateSize(stages)} MB`);
  const found = lintDockerfile(text);
  for (const x of found) console.log(`  سطر ${String(x.line).padStart(2)} ${x.severity.padEnd(5)} ${x.rule.padEnd(12)} ${x.msg}`);
  if (!found.length) console.log("  مفيش مشاكل");
}
test.js
import { readFileSync } from "node:fs";
import { parseStages, estimateSize, lintDockerfile } from "./imagecheck.js";

let ok = 0, all = 0;
const check = (name, cond, extra = "") => { all++; if (cond) ok++; console.log(cond ? "✅" : "❌", name, extra); };
const rules = (t) => lintDockerfile(t).map((f) => f.rule);
const has = (t, r) => rules(t).includes(r);
const ONE = (body, from = "node:22-slim") => `FROM ${from}\nUSER node\n${body}\nCMD ["node", "x.js"]`;

const st = parseStages("FROM --platform=linux/amd64 node:22-slim as deps\nRUN npm ci\nFROM deps AS build\nRUN npm run build\nFROM gcr.io/distroless/nodejs22-debian12:nonroot\nCOPY --from=build /app/dist ./dist");
check("parseStages: الأسماء و base و index، و as صغيرة، و --platform بيتشال", st.length === 3 && st[0].name === "deps" && st[0].base === "node:22-slim" && st[1].name === "build" && st[2].name === null && st[2].index === 2);
check("parseStages: stage مبني على stage ← parent و image بتاعة الأصل، و steps كل واحد بتاعته", st[1].parent === st[0] && st[1].image === "node:22-slim" && st[0].parent === null && st[0].steps.length === 1 && st[1].steps[0].args === "npm run build" && st[2].steps[0].line === 6);
const naive = readFileSync("app/Dockerfile.naive", "utf8"), multi = readFileSync("app/Dockerfile", "utf8");
check("estimateSize: الـ naive ألف ومِيّتين تلاتة وتمانين، والـ multi مِيّة اتنين وسبعين، و base مش معروفة خمسمية", estimateSize(parseStages(naive)) === 1283 && estimateSize(parseStages(multi)) === 172 && estimateSize(parseStages("FROM foo:1")) === 500, `${estimateSize(parseStages(naive))} / ${estimateSize(parseStages(multi))}`);

const noUser = lintDockerfile('FROM node:22-slim\nCMD ["node", "x.js"]');
check("ROOT: مفيش USER ← ERROR على سطر الـ FROM", noUser.some((f) => f.rule === "ROOT" && f.line === 1 && f.severity === "ERROR"));
check("ROOT: USER root و USER 0:0 ← ERROR على سطر الـ USER، و USER node ← لأ", lintDockerfile('FROM node:22-slim\nUSER root\nCMD ["node"]').find((f) => f.rule === "ROOT")?.line === 2 && has('FROM node:22-slim\nUSER 0:0\nCMD ["node"]', "ROOT") && !has(ONE(""), "ROOT"));
check("ROOT: base آخرها :nonroot، أو USER في الـ stage الأب ← مش root", !has('FROM gcr.io/distroless/nodejs22-debian12:nonroot\nCMD ["x.js"]', "ROOT") && !has('FROM node:22-slim AS a\nUSER node\nFROM a\nCMD ["node"]', "ROOT"));
check("LATEST: node و node:latest آه، و node:22 و digest و stage لأ", has(ONE("", "node"), "LATEST") && has(ONE("", "node:latest"), "LATEST") && !has(ONE(""), "LATEST") && !has(ONE("", "node@sha256:abc123"), "LATEST") && !has('FROM node:22-slim AS a\nFROM a\nUSER node\nCMD ["node"]', "LATEST"));
check("SECRET: ARG NPM_TOKEN و ENV DB_PASSWORD ← ERROR، و ENV NODE_ENV لأ", has(ONE("ARG NPM_TOKEN"), "SECRET") && has(ONE("ENV DB_PASSWORD=x"), "SECRET") && !has(ONE("ENV NODE_ENV=production"), "SECRET"));
check("SHELL-FORM و NPM-START: CMD npm start ← الاتنين، و CMD JSON بـ node ← لأ", has("FROM node:22-slim\nUSER node\nCMD npm start", "SHELL-FORM") && has('FROM node:22-slim\n
…
03 / دروس المسار (122)
  1. 01أهلًا بيك: يعني إيه backend، والكورس ده ماشي إزاي
  2. 02الملفات والفولدرات والـ terminal: تتحرك على جهازك زي المبرمجين
  3. 03Node وأول برنامج: تشغّل وتقرا رسالة الخطأ
  4. 04القيم والمتغيرات والأنواع: const و let و typeof
  5. 05القرارات والتكرار: if و === والـ truthy والـ loops
  6. 06الـ functions: parameters و return والـ arrow functions والـ scope
  7. 07الـ objects والـ arrays: destructuring و spread و map و filter و reduce
  8. 08JSON والنصوص والتواريخ: اللغة اللي الـ backend بيتكلم بيها
  9. 09الـ callbacks والـ closures وأول لمسة async: setTimeout
  10. 10الـ classes والـ errors: throw و try/catch و stack trace
  11. 11git: تحفَظ كل خطوة وترجعلها، وما تسرّبش أسرارك
  12. 12ESM و CommonJS و package exports: Node بيلاقي الـ modules إزاي
  13. 13الـ Promises و async/await: sequential و parallel والأخطاء والإلغاء
  14. 14الـ event loop والـ microtasks: Node بيعمل كل حاجة بـ thread واحد إزاي
  15. 15الـ Streams والـ Backpressure: ملفات أكبر من الـ memory
  16. 16الـ File System والـ paths: قراية وكتابة صح، ومن غير path traversal
  17. 17الـ Buffers والبيانات الـ binary: الـ bytes من جُوّه
  18. 18Crypto APIs والأسرار: random و hash و HMAC و AES-GCM
  19. 19الـ Worker Threads: شغل CPU تقيل من غير ما توقف الـ server
  20. 20الـ Errors على مستوى الـ process: operational و programmer و crash-only
  21. 21الـ Node test runner والـ debugging: tests من غير مكتبات
  22. 22HTTP من جُوّه: الـ methods والـ status codes والـ headers
  23. 23Express والـ Routing: الـ params والـ query والترتيب والـ Router
  24. 24Express 5: إيه اللي اتغيّر، وإزاي تنقل مشروع قديم
  25. 25الـ Middleware ودورة حياة الـ request جُوّه Express
  26. 26Validation للمدخلات بـ Zod: ما تصدّقش أي حاجة جاية من برة
  27. 27تصنيف الأخطاء و Problem Details: شكل واحد لكل الـ errors
  28. 28الـ CORS والـ Cookies: المتصفح بيحمي المستخدم إزاي
  29. 29رفع الملفات وحدود الحجم: multer من غير ثغرات
  30. 30الـ Realtime: Server-Sent Events و WebSockets
  31. 31OpenAPI والـ API Versioning: عقد مكتوب، وتغيير من غير ما تكسر حد
  32. 32PostgreSQL: الـ DDL وأنواع البيانات الصح لكل عمود
  33. 33الـ Constraints: PK و FK و UNIQUE و CHECK — الـ database بتحمي نفسها
  34. 34الـ Normalization والـ ERD: تقسّم البيانات صح من أول يوم
  35. 35الـ JOINs والتجميع: INNER و LEFT و GROUP BY و HAVING و window functions
  36. 36JSONB في PostgreSQL: إمتى تستخدمه، وإزاي تسأله وتعمله index
  37. 37الـ Indexes من جُوّه: B-tree و GIN و BRIN
  38. 38Partial و Covering indexes: indexes أصغر وأسرع
  39. 39الـ Pagination بالـ Keyset: ليه OFFSET بيبطّأ وبيكرر
  40. 40Full Text Search في Postgres: بحث بالكلمات، بالعربي والإنجليزي
  41. 41EXPLAIN ANALYZE والـ Planner: اقرا الـ plan وصلّح الـ query
  42. 42الـ Transactions بـ node-postgres: كله أو ولا حاجة
  43. 43الـ MVCC ومستويات الـ Isolation: transactions كتير في نفس الوقت
  44. 44الـ Locks والـ Deadlocks: مين مستني مين
  45. 45SKIP LOCKED و Job Leasing: Postgres كـ job queue
  46. 46Row Level Security والـ Multi-tenancy: كل عميل يشوف بياناته بس
  47. 47Migrations من غير downtime: expand و backfill و contract
  48. 48الـ Replication والـ Read Replicas: نسخ حية من الـ database
  49. 49الـ Connection Pooling و PgBouncer: connections أقل، requests أكتر
  50. 50الـ Partitioning والـ VACUUM والمراقبة: Postgres على المدى الطويل
  51. 51Redis وأنواع البيانات: strings و hashes و lists و sets و sorted sets
  52. 52Cache-aside والـ TTL: Redis قدام الـ database
  53. 53الـ Cache invalidation والـ Stampede: لما الـ key الشهير يموت
  54. 54Lua والـ Atomicity في Redis: كام أمر كأنهم أمر واحد
  55. 55الـ Rate Limiting في Redis: fixed window و sliding window و token bucket
  56. 56الـ Sessions في Redis: تسجيل دخول تقدر تلغيه في أي وقت
  57. 57Redis Streams والـ Consumer Groups: log بيتوزع على workers
  58. 58Pub/Sub و BullMQ: إشارات بين الـ instances، وطوابير شغل محترمة
  59. 59Redis لما يقع: الـ persistence (RDB و AOF) والـ replication
  60. 60Redis في الإنتاج: الـ ACLs والـ Cluster والمراقبة
  61. 61تخزين الـ Passwords بـ Argon2id: صح من أول مرة
  62. 62Session Fixation والـ Rotation: id جديد مع كل صلاحية جديدة
  63. 63الـ Cookie Flags والـ CSRF: المتصفح بيبعت الـ cookie، فلازم تتأكد مين اللي طلب
  64. 64الـ XSS والـ Content Security Policy: ما تخليش النص يتحوّل لـ code
  65. 65الـ OAuth و OpenID Connect و PKCE: login بـ Google من غير ما تشوف الـ password
  66. 66التأكد من الـ JWT صح: التوقيع والـ claims والـ scopes
  67. 67الـ BOLA و BFLA: الـ token السليم مش معناه إن الطلب مسموح
  68. 68الـ RBAC و ABAC والملكية: policy واحدة بدل ifs متفرقة
  69. 69الـ MFA والـ recovery: التاني factor اللي بجد
  70. 70الـ Passkeys و WebAuthn: login من غير password وضد الـ phishing
  71. 71الـ Threat Modeling بـ STRIDE: فكّر زي المهاجم قبل ما تكتب code
  72. 72الـ SQL Injection والـ Parameterization: الـ data ما تبقاش code
  73. 73الـ SSRF والـ Egress: ما تخليش الـ server بتاعك يزور الشبكة الداخلية
  74. 74الـ Security Headers والـ TLS: كل response يقول للـ browser يحمي المستخدم إزاي
  75. 75توقيع الـ Webhooks والـ Replay: الـ webhook ده جاي فعلًا من Stripe؟
  76. 76تغيير الأسرار والـ HMAC: إزاي تغيّر مفتاح من غير ما كل حاجة تقع
  77. 77سلسلة التوريد والـ SBOM: إنت واثق في ألف package ما تعرفهمش؟
  78. 78الـ Audit والـ Privacy Logs: سجّل مين عمل إيه، من غير ما تسجّل الأسرار
  79. 79اختبار الأمان و OWASP ASVS: الأمن جُوّه الـ CI، مش audit آخر السنة
  80. 80الـ Prototype Pollution والـ Resource DoS: request واحد يخلّي الكل admin أو يوقّع الـ server
  81. 81الـ SLI والـ SLO والـ Error Budget: إمتى تصحّي الـ on-call وإمتى تسيبه نايم
  82. 82الـ Event Loop Delay والـ ELU: لما Node نفسه يتخنق
  83. 83الـ Worker Threads والـ CPU Profiling: الشغل التقيل بره الـ event loop، والوقت راح فين
  84. 84الـ Memory والـ GC والـ Leaks: الـ process اللي بيكبر لحد ما يقع
  85. 85الـ N+1 Queries والـ DataLoader: صفحة واحدة بمِيّتين query
  86. 86الـ HTTP Caching والـ Compression: أسرع request هو اللي ما بيوصلش
  87. 87الـ Load Testing والـ Soak Testing: الـ server بيستحمل قد إيه بجد
  88. 88الـ Concurrency Limits والـ Bulkheads: dependency بطيئة ما توقعش الـ app كله
  89. 89الـ Timeouts والـ Retries والـ Circuit Breakers: إزاي تتعامل مع dependency بطيئة أو واقعة
  90. 90OpenTelemetry والـ Distributed Tracing: الـ request راح فين وضاع وقته فين
  91. 91Docker Layers والـ Build Context: ليه الـ build بياخد دقيقة وفيه الـ .env بتاعك
  92. 92Multi-stage Builds و Non-root: image صغيرة ومن غير rootانت هنا
  93. 93Docker Compose والـ Networks: الـ services بتلاقي بعض إزاي
  94. 94Docker Volumes: الـ data بتتحفَظ فين
  95. 95Healthcheck و Restart و Resource Limits: running مش معناها شغّال
  96. 96BuildKit والـ Build Secrets: الـ token ما يدخلش الـ image
  97. 97Reverse Proxy و TLS: اللي واقف قدام الـ app
  98. 98Multi-arch Images والـ Native Modules: اشتغلت عندي
  99. 99CI/CD و Rollback و Canary: الـ deploy يبقى ممل
  100. 100Kubernetes من الأول: Pods و Deployments و Services و Probes
  101. 101Modular Monolith و DDD: حدود واضحة من غير network
  102. 102Transactional Outbox و Inbox: الـ event ما يضيعش وما يتنفذش مرتين
  103. 103Sagas: عملية واحدة على تلات services من غير transaction واحدة
  104. 104CQRS و Event Sourcing: الـ events هي الحقيقة
  105. 105الـ Queues والـ Brokers: BullMQ و RabbitMQ و Kafka و SQS
  106. 106Realtime على أكتر من instance: Redis pub/sub و presence و resume
  107. 107الـ Object Storage والـ Media: presigned URLs و uploads مباشرة
  108. 108التكامل مع الـ Email والـ Search: retries و webhooks و indexes
  109. 109GraphQL و gRPC في الإنتاج: contracts و DataLoader و limits و deadlines
  110. 110Kafka على أكتر من zone و region: الـ replication والـ ISR والـ acks والـ MirrorMaker والـ failover
  111. 111TypeScript و runtime boundaries: الـ types بتختفي، والـ schemas لأ
  112. 112ORM ولا SQL: query builders و repositories و migrations و transactions
  113. 113الـ Serverless من جُوّه: cold starts و freeze و timeouts و connections
  114. 114الـ Testing Pyramid: unit و integration و e2e على Postgres حقيقية
  115. 115Contract Testing و Property-Based Testing بـ fast-check
  116. 116الـ Payments: idempotency و webhooks و refunds و reconciliation
  117. 117الـ Timezones والـ Internationalization: UTC و DST والـ locales والـ plurals والفلوس
  118. 118الـ Privacy والـ Data Retention: consent و export و erasure و crypto shredding
  119. 119الـ ADRs والـ Feature Flags: القرارات المكتوبة والـ rollout من غير deploy
  120. 120Multi-region active-active: حل الـ conflicts بـ HLC و CRDTs
  121. 121Readiness و Liveness و Startup Probes: الـ pod جاهز ولا عايش؟
  122. 122Incident Runbooks: من الـ alert للـ postmortem